4 เทรนด์ใหม่กำหนดโลกการเงิน เปลี่ยนพฤติกรรมเราโดยไม่รู้ตัว
การเงินในปี 2569 กำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างครั้งสำคัญที่อาจเปลี่ยนพฤติกรรมทางการเงินของเราไปโดยไม่รู้ตัว ธนาคารแห่งประเทศไทยผ่านพระสยาม BOT Magazine ได้เปิดเผย 4 เทรนด์ใหญ่ที่จะกำหนดความเป็นไปของโลกการเงิน ดังนี้
1. Fast Payment: โอนไวที่ไปไกลขึ้น
โลกของการโอนเงินเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิง จากที่เคยต้องรอข้ามวัน ปัจจุบันการเดินทางของเงินถึงปลายทางภายในไม่กี่วินาที ระบบการโอนเงินแบบรวดเร็วทันที (Fast Payment Systems: FPS) มีผลทางเศรษฐกิจในกว่า 40 ประเทศทั่วโลก รวมมูลค่ากว่า 164,000 ล้านเหรียญสหรัฐ ประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในกลุ่มประเทศที่ระบบ Fast Payment เติบโตเร็วที่สุดในโลก โดยธนาคารเพื่อการชำระหนี้ระหว่างประเทศ (BIS) คาดว่าในปี 2569 ระบบ PromptPay จะช่วยให้เกิดผลทางเศรษฐกิจเพิ่มอีก 2% นอกจากนี้ ไทยกำลังต่อยอดสู่ความเชื่อมโยงระดับภูมิภาคผ่าน Project Nexus ซึ่งในระยะแรกจะเชื่อมระบบ Fast Payment ของ 6 ประเทศในอาเซียน ได้แก่ ไทย มาเลเซีย ฟิลิปปินส์ สิงคโปร์ อินเดีย และอินโดนีเซีย ก่อนขยายสู่ระดับโลกต่อไป
2. เมื่อ AI เข้ามานั่งอยู่ในธุรกรรมของคุณ
AI กำลังมีบทบาทสำคัญในระบบบริการทางการเงิน ตั้งแต่การอนุมัติสินเชื่อ การประเมินความเสี่ยง การตรวจจับการฉ้อโกง ไปจนถึงการแนะนำการลงทุน แต่การนำ AI มาใช้ก็มีความเสี่ยงใหม่ เช่น ปัญหา "กล่องดำ" (black box) ที่ AI ซับซ้อนเกินกว่าจะอธิบายระบบคิดและตัดสินใจ รวมถึง "อคติซ่อนเร้น" (hidden bias) จากการเรียนรู้ข้อมูลในอดีต หากข้อมูลมีอคติ AI ก็จะเรียนรู้และนำมาใช้ต่อ กลายเป็นวงจรที่กลุ่มที่ถูกปฏิเสธสะสมประวัติ "ถูกปฏิเสธ" และ AI รุ่นต่อไปจะมองว่าเป็น "กลุ่มเสี่ยง" และปฏิเสธวนไป นอกจากนี้ยังมี "ความเสี่ยงเชิงระบบ" ตามที่คณะกรรมการเสถียรภาพทางการเงิน (FSB) ชี้ว่า หากทุกธนาคารพึ่งพา AI และโครงสร้างคลาวด์จากผู้ให้บริการไม่กี่ราย เมื่อเกิดปัญหาขึ้นก็อาจล้มทั้งระบบเหมือนโดมิโน ความเสี่ยงที่ใกล้ตัวที่สุดคือการโกงและหลอกลวงด้วย AI ที่ก้าวหน้าอย่างรวดเร็วจนเราอาจรับมือไม่ทัน
3. เมื่อทุกสิ่งกลายร่างเป็นโทเคน
เทคโนโลยีดิจิทัลเข้ามามีบทบาทผ่านกระบวนการ Tokenization คือการ "แปลงสิทธิความเป็นเจ้าของ" ในสินทรัพย์ต่างๆ เช่น พันธบัตร หน่วยกองทุน หุ้น หรืออสังหาริมทรัพย์ ให้กลายเป็น "โทเคน" ที่มีสถานะชัดเจนบนระบบบัญชีที่ตรวจสอบได้ สามารถโอนเปลี่ยนมือ แบ่งย่อย หรือชำระราคาได้โดยไม่ต้องรอขั้นตอนหลังบ้านหลายชั้น เช่น พันธบัตรดิจิทัลที่โอนได้ในไม่กี่วินาที การ "แบ่งย่อย" (fractional ownership) ทำให้คนทั่วไปสามารถซื้อสิทธิ์ความเป็นเจ้าของในสินทรัพย์มูลค่าสูงด้วยเงินเพียงไม่กี่พันบาท และรับผลตอบแทนตามสัดส่วน แต่ก็มีความเสี่ยง เช่น หุ้นโทเคนบางประเภทที่ผูกราคากับหุ้นจริง แต่ไม่ให้สิทธิผู้ถือหุ้น เช่น สิทธิออกเสียงหรือรับเงินปันผล ผู้ลงทุนที่ไม่อ่านรายละเอียดอาจซื้อสิ่งที่ "ดูเหมือนหุ้น" แต่ไม่ใช่หุ้นจริง และเมื่อเกิดปัญหาก็ไม่มีสิทธิตามกฎหมาย BIS ชี้ในรายงานปี 2568 ว่าอนาคตระบบการเงินจะเป็น "โทเคน" ที่ทั้งเงินธนาคารกลาง เงินธนาคารพาณิชย์ และสินทรัพย์ต่างๆ อยู่ในรูปแบบดิจิทัลบนโครงสร้างพื้นฐานเดียวกัน สำหรับประเทศไทย ธปท. สนับสนุนให้เอกชนศึกษาและพัฒนานวัตกรรมทางการเงินที่ประยุกต์ใช้ Tokenization เช่น tokenized deposit และ tokenized e-money ผ่าน regulatory sandbox รวมถึงโครงการทดสอบ THB stablecoin และ programmable payment ภายใต้ enhanced regulatory sandbox
4. เมื่อภูมิรัฐศาสตร์กำลังเขียนกติกาการเงินโลกใหม่
ในงาน Munich Security Conference เมื่อเดือนกุมภาพันธ์ 2569 เรย์ ดาลิโอ (Ray Dalio) กล่าวว่า "ระเบียบการเงินโลกกำลังพังทลายลง" และโลกเข้าสู่ยุค "กฎแห่งป่า" ที่ประเทศมหาอำนาจทำในสิ่งที่ตนทำได้เพื่อรักษาผลประโยชน์โดยไม่สนกฎเกณฑ์เดิม เช่น สหรัฐฯ และพันธมิตรตัดรัสเซียออกจาก SWIFT ในปี 2565 ขณะที่จีนพัฒนาระบบ CIPS ตั้งแต่ปี 2558 และรัสเซียพัฒนาระบบ SPFS หลังถูกขู่ตัดออกจาก SWIFT ในปี 2557 แม้ปัจจุบัน SWIFT จะครองระบบโอนเงินมาตรฐานโลกครอบคลุมกว่า 11,500 สถาบันในกว่า 200 ประเทศ แต่การเปลี่ยนแปลงนี้ส่งผลต่อประเทศไทยในหลายด้าน เช่น ทิศทางเงินบาท ต้นทุนนำเข้า ราคาพลังงาน และดอกเบี้ยบ้าน ซึ่งล้วนผูกพันกับระเบียบการเงินโลกที่กำลังเปลี่ยนรูป ไทยในฐานะประเทศการค้าขนาดกลางที่มีหุ้นส่วนทางเศรษฐกิจทั้งกับจีนและโลกตะวันตก จำเป็นต้องอ่านกติกาใหม่ให้ทันก่อนที่โลกการเงินจะเปลี่ยนไปตลอดกาล
