ในยุคที่โลกการเงินหมุนไปบนปลายนิ้ว ความสะดวกสบายมักมาพร้อมกับภัยเงียบที่แนบเนียนกว่าเดิม หลายคนอาจเคยเห็นโฆษณาชวนลงทุนที่การันตีผลตอบแทนสูงลิ่วบนหน้าฟีดเฟซบุ๊ก หรือได้รับข้อความป๊อปอัปจากไลน์ หรือข้อความในมือถือ ชวนให้ร่วมลงทุนด้วยข้อเสนอผลตอบแทนสูงในระยะเวลาสั้น ข้อมูลจากกองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (CCIB) ระบุว่า คดีหลอกลงทุนสร้างความเสียหายเป็นอันดับ 1 โดยมีมูลค่าสูงกว่า 3 หมื่นล้านบาท ตัวเลขมหาศาลนี้ไม่ได้เป็นเพียงแค่สถิติ แต่มันคือหยาดเหงื่อและเงินเก็บทั้งชีวิตของหลายคน
INVESTiGUARD นักสืบกันโกง เกราะป้องกันภัยการเงิน
เพื่อตอบโต้ภัยคุกคามนี้ พิพิธภัณฑ์เรียนรู้การลงทุน INVESTORY โดยตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ได้เปิดนิทรรศการพิเศษ INVESTiGUARD นักสืบกันโกง เพื่อเปลี่ยนให้ผู้เข้าชมสวมบทเป็นนักสืบ และสร้างเกราะป้องกันภัยจากเหล่ามิจฉาชีพออนไลน์ในยุคดิจิทัล จุดเริ่มต้นของนิทรรศการชุดนี้ คือ ทุกคนมีสิทธิ์เป็นเหยื่อจากการโดนหลอกลงทุน ภายใต้แนวคิด ดีเกินจริง (Too Good to be True) ความพิเศษของนิทรรศการเริ่มตั้งแต่ชื่อที่มาจากคำว่า Investigate และ Guard เมื่อผสมคำ Invest, I และ Guard จะสื่อความหมายที่ซ่อนอยู่ตรงกลาง คือ I หมายถึง ตัวเรา เพราะตัวเราเองเป็นปราการด่านสุดท้ายที่จะหยุดเงินไม่ให้ไหลออกจากกระเป๋าไปสู่มือมิจฉาชีพได้ดีที่สุด ซึ่งก็คือ การมีสติและวิจารณญาณ
รูปแบบนิทรรศการแบบ Interactive Self-Discovery Museum
พิพิธภัณฑ์เรียนรู้การลงทุน INVESTORY ซึ่งเป็นแหล่งเรียนรู้ด้านการวางแผนการเงินและการลงทุนแห่งแรกของไทย ออกแบบนิทรรศการชุดพิเศษนี้ให้เป็นเหมือนด่านทดสอบให้ผู้เข้าชมได้สวมบทเป็นนักสืบตะลุยผ่านแต่ละโซน เพื่อวัดระดับและเพิ่มสกิลของตัวเอง โดย INVESTiGUARD ออกแบบมาเป็น Interactive Self-Discovery Museum ให้ผู้เข้าชมได้เรียนรู้ผ่านสถานการณ์จำลองที่เหมือนจริง ไม่ว่าจะเป็นโซนจำลองหน้าจอโซเชียลมีเดียที่เต็มไปด้วยโพสต์ชวนลงทุน ให้ผู้เข้าชมสวมวิญญาณนักสืบเพื่อแยกแยะว่าโพสต์ไหนคือเรื่องจริง และโพสต์ไหนคือกับดักหลอก พร้อมเฉลยกลวิธีการสร้างโปรไฟล์ปลอมให้ดูน่าเชื่อถือของมิจฉาชีพ
นอกจากนี้ยังมีโซนแสดงสัญญาณอันตราย (Red Flags) เช่น การการันตีผลตอบแทนที่สูงเว่อร์ หรือการแอบอ้างชื่อ รูปของบุคคลมีชื่อเสียง และองค์กรที่น่าเชื่อถือมาแอบอ้างเพื่อสร้างความโลภและทำให้เหยื่อหลงเชื่อ ปิดท้ายด้วยโซนลงทุนถูกที่ มิจหนีหาย เพื่อศึกษาข้อมูลก่อนตัดสินใจลงทุน ทำความรู้จักกับแหล่งข้อมูลสำหรับตรวจสอบรายชื่อผู้ให้บริการที่ถูกต้องตามกฎหมาย ช่วยสร้างความมั่นใจก่อนโอนเงินทุกครั้ง
8 บทเรียนสู่การเป็นนักสืบกันโกง
นิทรรศการพิเศษ INVESTiGUARD นำเสนอผ่านรูปแบบเส้นทางเรียนรู้ทั้งหมด 8 บทเรียน (Lesson) และผู้ที่ผ่านบททดสอบทุก Lesson จะได้รับประกาศนียบัตรว่าได้เป็นนักสืบกันโกงเต็มตัวแล้ว โดยมีข้อมูลจากการเสวนาพิเศษในวันเปิดนิทรรศการ สารวัตรเติร์ก พันตำรวจโท พากฤต กฤตยพงษ์ สารวัตรกลุ่มงานรักษาความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ กองบัญชาการตำรวจสืบสวนสอบสวนอาชญากรรมทางเทคโนโลยี (CCIB) ได้เผยถึงจิตวิทยาที่มิจฉาชีพใช้ คือการเล่นกับความกลัว ความโลภ และความหลง โดยเฉพาะเทคนิคกับดักต้นทุนจม ที่หลอกให้เหยื่อโอนเงินเพิ่มเรื่อยๆ เพื่อถอนทุนคืน หรือหวังจะได้เงินก้อนแรกคืน แต่สุดท้ายกลับต้องสูญเสียจนหมดเนื้อหมดตัว
ขณะที่ พีรพล อนุตรโสตถิ์ ผู้จัดการศูนย์ชัวร์ก่อนแชร์ สำนักข่าวไทย อสมท พูดถึงคดีหลอกลงทุนว่าเป็นเรื่องที่มีผู้เสียหายหลายรายส่งเรื่องเข้ามาสอบถามกับศูนย์เป็นจำนวนมาก มองว่าเป็นเรื่องน่าเศร้าที่คนจำนวนมากต้องสูญเสียเงินออม เงินบำนาญ ซึ่งเป็นเงินเก็บทั้งชีวิตให้กับมิจฉาชีพ ดังนั้น การจัดนิทรรศการครั้งนี้จึงมุ่งหวังที่สร้างการตระหนักรู้ให้แก่ประชาชน เพื่อให้รู้เท่าทันกลโกงของมิจฉาชีพ แม้ว่าอาชญากรรมในโลกออนไลน์จะมีการพัฒนารูปแบบและวิธีการอย่างต่อเนื่อง แต่หากประชาชนรู้เท่าทันแล้ว ไม่ว่ามิจฉาชีพจะมาในรูปแบบแก๊งคอลเซ็นเตอร์ หลอกลงทุน หรือหลอกให้รักก็ตาม เราก็จะไม่ตกเป็นเหยื่อโดนหลอกอย่างแน่นอน
คำแนะนำจากตลาดหลักทรัพย์ฯ
อัสสเดช คงสิริ กรรมการและผู้จัดการ ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย จึงอยากเชิญชวนให้ประชาชนมาชมนิทรรศการพิเศษชุดนี้ โดยคาดหวังว่าการสร้างการรับรู้ให้กับทุกภาคส่วน จะช่วยสร้างการตระหนักและรู้เท่าทันมิจฉาชีพ เพราะอาชญากรรมออนไลน์เหล่านี้ นอกจากจะสร้างความเสียหายต่อประชาชนและสังคมแล้ว ยังส่งผลกระทบต่อตลาดทุนอีกด้วย ดังนั้น หากเรามีสติ และยึดหลักพิจารณาไตร่ตรองว่าข้อเสนอใดที่ดีเกินจริง หรือ Too Good to be True ก็อย่าไปเข้าใกล้หรือเกี่ยวข้อง ไม่ว่าจะเป็นการคลิกลิงก์ กรอกข้อมูล หรือโอนเงิน
สำหรับคนที่ตกเป็นเหยื่อโดนหลอกลงทุน สิ่งสำคัญคืออย่าโทษตัวเอง เพราะปัจจุบัน มิจฉาชีพทำงานเป็นองค์กรแบบ Full-time และใช้เทคโนโลยี AI หรือ Deepfake ที่ล้ำสมัยในการหลอกลวง หากพลาดท่าไปแล้ว จงรีบตั้งสติ โทร.แจ้งสายด่วน 1441 เพื่ออายัดบัญชีทันที และรวบรวมหลักฐานเพื่อแจ้งความดำเนินคดี ส่วนผู้ที่สงสัยว่าตัวเองจะโดนหลอกหรือเจอเพจปลอม ตลาดหลักทรัพย์ฯ มีช่องทาง SET Contact Center เพื่อสอบถาม และสามารถแจ้งเรื่องเพจปลอมได้ที่ www.set.or.th/th/about/contact-us/fake-page-report หากพบเห็นการแอบอ้างชื่อ โลโก้ ภาพผู้บริหารหรือพนักงานกลุ่มตลาดหลักทรัพย์ฯ นำไปหลอกลวงหรือชักชวนลงทุน
อย่างไรก็ตาม ทางที่ดีที่สุดคือการป้องกันไม่ให้ตัวเองโดนหลอก การเข้าชมนิทรรศการพิเศษ INVESTiGUARD นักสืบกันโกง จะช่วยสร้างเกราะป้องกันภัยและเสริมภูมิคุ้มกันทางการเงินให้ตัวเราและคนที่เรารัก สามารถเข้าชมได้ที่พิพิธภัณฑ์เรียนรู้การลงทุน INVESTORY ชั้นใต้ดิน อาคารตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย ถนนรัชดาภิเษก เปิดทุกวันอังคารถึงวันอาทิตย์ (หยุดวันจันทร์) เวลา 09:30 – 18:00 น. เข้าชมฟรี ไม่เสียค่าใช้จ่าย สามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์ https://INVESTORY.setgroup.or.th หรือโทร. 02-009-9000 ต่อ 3566
ทุกวันนี้ มิจฉาชีพเข้าถึงเราได้เพียงแค่คลิกเดียว ดังนั้น ความรู้คืออาวุธที่ทรงพลังที่สุด ที่จะช่วยให้เราอยู่รอดและปลอดภัย
