เปิดตัว Virtual Bank ธนาคารไร้สาขาแห่งแรกของไทย มุ่งเน้นกลุ่มรายได้ไม่แน่นอน

เปิดตัวอย่างเป็นทางการแล้วสำหรับ 'Virtual Bank' ธนาคารพาณิชย์รูปแบบใหม่ที่ให้บริการผ่านช่องทางดิจิทัลเป็นหลัก โดยไม่มีสาขาและพนักงานให้บริการเหมือนธนาคารพาณิชย์ทั่วไป เกิดจากความร่วมมือของ 3 พันธมิตร ได้แก่ กรุงไทย เอไอเอส และโออาร์ ในการนำเทคโนโลยีและข้อมูลที่หลากหลายมาใช้เพื่อเสนอบริการทางการเงินรูปแบบใหม่ เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของผู้บริโภคและรองรับการเข้าสู่ระบบการเงินรูปแบบใหม่ของประเทศไทย โดยบริการทางการเงินไม่ใช่แค่การทำให้คนไทยมีบัญชีธนาคารหรือเข้าถึงบริการพื้นฐานเท่านั้น แต่ต้องเป็นโครงสร้างพื้นฐานที่เปิดโอกาสให้ทุกคนเข้าถึงชีวิตทางการเงินที่ดีขึ้นอย่างเท่าเทียม

Virtual Bank ทางเลือกใหม่สำหรับกลุ่มรายได้ไม่แน่นอน ยกระดับฟินเทคไทย

นางสาวสุพร สุนทรโรหิต ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร ธนาคารคลิกซ์ จำกัด (มหาชน) เปิดเผยว่า คนไทยจำนวนมากยังขาดโอกาสในการเข้าถึงบริการทางการเงินที่เหมาะสม ยืดหยุ่น และสอดคล้องกับความเป็นจริงของชีวิตในปัจจุบัน ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า ปัจจุบันคนไทยกว่า 63% ยังอยู่ในกลุ่มที่เข้าถึงบริการทางการเงินได้อย่างไม่เต็มศักยภาพ และยังมีคนไทยอีกกว่า 80% ที่มีเงินสำรองฉุกเฉินในการดำรงชีพได้ไม่เกิน 6 เดือน หากเกิดเหตุไม่คาดคิดหรือรายได้หยุดชะงักกะทันหัน

จุดประสงค์ของ Virtual Bank คือเพื่อช่วยกระตุ้นการแข่งขันในระบบสถาบันการเงินอย่างเหมาะสม และส่งเสริมการพัฒนานวัตกรรมและบริการทางการเงินที่ดีขึ้น ทั้งด้านคุณภาพและราคาให้ผู้ใช้บริการ ดังนั้นโอกาสทางการเงินไม่ควรถูกตัดสินจากข้อมูลทางการเงินแบบเดิมเพียงอย่างเดียว แต่ควรสะท้อนจากศักยภาพและพฤติกรรมในชีวิตจริงของผู้คนด้วยเช่นกัน ภายใต้การดำเนินงานที่ยึดมั่นในหลักการคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ความโปร่งใส และมาตรฐานความปลอดภัยระดับสากล

—

ทางเลือกใหม่สำหรับกลุ่มมีรายได้ไม่แน่นอน

นางสาวสุพรกล่าวเพิ่มเติมว่า คลิกซ์จะเป็นธนาคารพาณิชย์ไร้สาขาแห่งแรกของไทย และไม่ใช่เพียงการเป็น Virtual Bank แห่งใหม่ของประเทศไทย แต่คือการเป็นแพลตฟอร์มทางการเงินที่ช่วยให้คนไทยเข้าถึงโอกาสทางการเงินที่ดีขึ้น และมี Financial Well-being ที่ดีขึ้นในระยะยาว โดยจะเปิดตัวในวันที่ 2 มิถุนายน 2569 ซึ่งจะสร้างปรากฏการณ์ใหม่ให้วงการธนาคารไทย ด้วยฟีเจอร์ใหม่ 'เลขบัญชีเลือกได้' ที่เปิดให้ลูกค้าสามารถเลือกหรือกำหนดเลขบัญชีของตัวเองได้เป็นครั้งแรกของธนาคารไทย โดยช่วงแรกจะเน้นไปที่กลุ่มผู้มีรายได้ไม่แน่นอน เช่น ฟรีแลนซ์ อาชีพอิสระ หรือเจ้าของธุรกิจขนาดเล็ก ที่เข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ยาก ดังนั้น คลิกซ์จะเป็นอีกหนึ่งทางเลือกของผู้ประกอบการที่ต้องการเงินทุน

หลายคนมีรายได้ มีวินัยทางการเงิน และมีพฤติกรรมการใช้จ่ายที่ดี แต่ยังอาจเข้าไม่ถึงผลิตภัณฑ์ทางการเงินหรือสินเชื่อที่เหมาะสม เพราะขาดเอกสารรายได้หรือประวัติเครดิตตามเกณฑ์เดิม ธนาคารเชื่อว่าการทำให้เรื่องเงินของคนไทยคล่องตัวขึ้น ปลอดภัยขึ้น และยั่งยืนขึ้น จะช่วยให้ทุกคนสามารถวางแผนชีวิต สร้างโอกาส และเติบโตไปพร้อมกับเศรษฐกิจดิจิทัลของประเทศได้อย่างมั่นคง นางสาวสุพรกล่าวว่า ช่วงแรกที่เปิดให้บริการจะเน้นไปที่กลุ่มผู้ประกอบการรายย่อย หรือกลุ่มลูกค้าเปราะบาง แม้ว่าจะมีความเสี่ยง แต่หากข้อมูลที่ใช้เทคโนโลยีเอไอเข้ามาช่วยวิเคราะห์ถึงศักยภาพในการสร้างรายได้ ธนาคารก็จะเข้าไปส่งเสริมการเข้าถึงเงินทุน ส่วนในเรื่องของความปลอดภัย ธนาคารใช้มาตรฐานที่ธนาคารแห่งประเทศไทยกำหนด

การเข้ามาของ Virtual Bank ไม่ได้เพื่อมาดิสรัปต์ (Disrupt) แต่เป็นการเข้ามาเสริมมากกว่า เป็นจิ๊กซอว์อีกตัวหนึ่งที่ทำให้ระบบการเงินไทยแข็งแรงขึ้น ขณะนี้กำลังอยู่ในกระบวนการดำเนินการวางแผนการดูแลจัดการหนี้เสีย การใช้ข้อมูลใหม่ๆ หรือ Alternative Data จะช่วยให้สามารถป้องกันหนี้เสียได้ดีขึ้น

แนวคิดดี แต่ยังไม่ตอบโจทย์ งานบริการที่ยังต้องการมนุษย์

นายวริศ ลิขิตอนุสรณ์ ผู้ประกอบการด้านพื้นที่สร้างสรรค์และดนตรี กล่าวว่า ในฐานะคนทำธุรกิจ สิ่งสำคัญของการใช้บริการทางการเงินคือการได้พูดคุยกับมนุษย์มากกว่าระบบอัตโนมัติหรือเอไอ เนื่องจากผู้ประกอบการจำนวนมากมีความต้องการเฉพาะทาง และหลายสถานการณ์มีความเร่งด่วนที่ต้องอาศัยความเข้าใจจากเจ้าหน้าที่ โดยเฉพาะเรื่องอารมณ์ ความกดดัน หรือสถานการณ์เฉพาะหน้า ซึ่งมองว่าเอไอยังไม่สามารถเข้าใจรายละเอียดเหล่านี้ได้ทั้งหมด แม้ปัจจุบันธนาคารจะมีการนำเอไอเข้ามาใช้บ้างแต่มองว่ายังมีปัญหา ยกตัวอย่าง ระบบ Mobile Banking ที่ยังมีปัญหาอยู่จำนวนมาก เช่น การปิดปรับปรุงระบบในช่วงเวลากลางคืน ซึ่งส่งผลกระทบต่อผู้ประกอบการหรือฟรีแลนซ์ที่ไม่ได้ทำงานตามเวลาปกติ และยังสะท้อนถึงความกังวลเรื่องความน่าเชื่อถือและความปลอดภัยของระบบธนาคาร

ปัจจุบันปัญหาสแกมเมอร์และการสูญหายของเงินในระบบยังไม่ได้รับการแก้ไขอย่างชัดเจน ทำให้ส่วนตัวลดความเชื่อมั่นต่อระบบธนาคารลง และเลือกถอนเงินบางส่วนออกมาเก็บในรูปแบบอื่นแทน หากระบบธนาคารเดิมยังไม่สามารถสร้างความเชื่อมั่นได้เพียงพอ การเกิดขึ้นของ Virtual Bank ก็อาจยังไม่ตอบโจทย์สำหรับตนเองในฐานะผู้ประกอบการรายเล็ก นายวริศกล่าวอีกว่า ธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา หรือ Virtual Bank แม้ว่าจะมีจุดให้บริการหรือ Operation ตามสถานีบริการน้ำมันหรือร้านกาแฟในเครืออาจช่วยให้ประชาชนสามารถเข้าถึงเจ้าหน้าที่ได้บ้าง แต่ยังมองว่า Virtual Bank เป็นธุรกิจที่ลดต้นทุนด้านบุคลากรและด้านสาขาเป็นหลัก โดยเชื่อว่า ในอนาคตอาจมีเจ้าหน้าที่คอยรับเรื่องหรือประสานงานเบื้องต้นเท่านั้น

อย่างไรก็ตาม ยอมรับว่าระบบธนาคารดิจิทัลมีข้อดีในแง่ความสะดวก ความคล่องตัว และลดความเสี่ยงจากการถือเงินสด แต่ทั้งหมดควรอยู่บนพื้นฐานของความปลอดภัยเป็นอันดับแรก หากยังไม่สามารถทำให้ประชาชนรู้สึกปลอดภัยในการฝากเงินไว้กับสถาบันการเงินได้ การพูดถึงนวัตกรรมทางการเงินหรือ Virtual Bank ก็อาจยังไม่ใช่ประเด็นสำคัญที่สุดในเวลานี้

Virtual Bank เปิดโอกาสให้ผู้ที่มีรายได้ไม่แน่นอน เช่น ฟรีแลนซ์หรือผู้ประกอบการรายย่อย เข้าถึงสินเชื่อได้ง่ายขึ้น และเป็นแนวโน้มที่ธนาคารจำเป็นต้องปรับตัว เนื่องจากปัจจุบันผู้ที่มีรายได้แน่นอนกลายเป็นคนส่วนน้อยของสังคมที่เข้าถึงแหล่งเงินทุนได้ยากกว่าอาชีพอิสระ หนี้ไม่ใช่เรื่องน่ากลัวเสมอไป หากนำไปลงทุนและสร้างผลตอบแทนกลับมาได้จริง และผู้ประกอบการระมัดระวังเรื่องการก่อหนี้ในยุคที่กำลังซื้อยังไม่ฟื้นตัวจากภาวะเศรษฐกิจ แต่ทั้งนี้งบประมาณจำนวนมากที่ใช้มาพัฒนา Virtual Bank ควรถูกนำไปแก้ไขปัญหาของระบบธนาคารเดิมให้ดีขึ้นก่อนหรือไม่ โดยเฉพาะเรื่องความปลอดภัยของเงินฝากและความเชื่อมั่นของประชาชน เพราะมองว่าหากประชาชนยังไม่รู้สึกปลอดภัยกับการฝากเงินไว้กับสถาบันการเงิน ก็จะไม่สามารถต่อยอดไปสู่การยอมรับนวัตกรรมทางการเงินรูปแบบใหม่ได้อย่างแท้จริง

Gen X ชี้ตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ที่โตมากับยุคดิจิทัล

นางสาวพิชญ์กานต์ สุขาทิพยพันธุ์ นักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง กล่าวว่า Virtual Bank หรือ ธนาคารไร้สาขา ถือเป็นเรื่องใหม่สำหรับไทย แม้ปัจจุบันธนาคารทั่วไปจะมีบริการออนไลน์และสามารถทำธุรกรรมผ่านแอปพลิเคชันมือถือได้อยู่แล้ว แต่ Virtual Bank เป็นธนาคารที่คาดว่าจะตอบโจทย์คนรุ่นใหม่ที่เติบโตมากับยุคดิจิทัลได้มากขึ้น

แม้เทคโนโลยีจะช่วยเพิ่มความสะดวกในการทำธุรกรรมทางการเงิน แต่เมื่อเป็นเรื่องเกี่ยวกับเงินยังต้องการเจ้าหน้าที่หรือที่ปรึกษาคอยให้คำแนะนำ จะช่วยทำให้สบายใจมากกว่าระบบตอบคำถามอัตโนมัติ เพราะมองว่าระบบแชตบอตในปัจจุบัน อาจยังไม่สามารถตอบโจทย์ผู้ใช้งานได้ทั้งหมด

ทั้งนี้หาก Virtual Bank สามารถพัฒนาระบบให้ตอบสนองได้ใกล้เคียงการพูดคุยกับคนจริง ก็อาจช่วยให้ผู้ใช้งานรู้สึกมั่นใจมากขึ้น แต่กลุ่มผู้สูงอายุหรือคนที่ไม่คุ้นชินกับระบบดิจิทัลอาจยังต้องการธนาคารที่มีสาขาอยู่ เพราะช่วยสร้างความมั่นใจมากกว่า สอดคล้องกับนางสาวไปรยา ปราบปัญจะ นักศึกษามหาวิทยาลัยแห่งหนึ่ง กล่าวว่า ปัจจุบันทำธุรกรรมทางการเงินผ่านช่องทางออนไลน์อยู่แล้วและแทบจะไม่ได้เดินทางไปธนาคาร ดังนั้นยังมองไม่เห็นความแตกต่างระหว่าง Virtual Bank กับระบบ Mobile Banking ในปัจจุบันมากเท่าไหร่ เนื่องจากยังไม่ได้อยู่ในช่วงวัยที่ต้องทำธุรกรรมทางการเงินที่ซับซ้อน นอกเหนือจากการโอนเงินหรือถอนเงินทั่วไป และหากมองถึงอนาคตที่ต้องวางแผนระบบการเงินที่ซับซ้อนมากขึ้น เช่น เรื่องกู้ยืม ที่อาจต้องวางแผนเรื่องการกู้เงินในอนาคต Virtual Bank อาจเป็นทางเลือกที่น่าสนใจ เพราะช่วยให้สามารถดำเนินการต่างๆ ได้ผ่านระบบออนไลน์ โดยไม่ต้องเดินทางไปดำเนินเรื่องที่ธนาคาร

สำหรับข้อกังวลกรณีที่เป็นธุรกรรมสำคัญ เช่น การกู้ซื้อบ้าน มองว่าอาจยังต้องการเจ้าหน้าที่จริงคอยให้คำปรึกษา เพื่อช่วยสร้างความมั่นใจ และว่าแม้ระบบเอไอจะเข้ามาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลหรือให้บริการได้ แต่หากต้องใช้เอไอเพียงอย่างเดียวก็ยังไม่มั่นใจมากนัก แต่เชื่อว่าในอนาคตเทคโนโลยีน่าจะพัฒนาให้มีประสิทธิภาพมากขึ้น

สภาพัฒน์ฯ ห่วงคนไทยก่อหนี้ง่ายขึ้น

นายดนุชา พิชยนันท์ เลขาธิการ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) หรือ สภาพัฒน์ กล่าวว่า หนี้ครัวเรือนไตรมาสสี่ ปี 2568 เพิ่มขึ้น 0.05% โดยมีมูลค่า 16.44 ล้านล้านบาท ทำให้สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อจีดีพีอยู่ที่ 86.7% เพิ่มขึ้นจากไตรมาสที่แล้ว สินเชื่อส่วนบุคคลที่ผิดนัดชำระเกิน 90 วันขึ้นไป (NPLs) จากข้อมูลเครดิตบูโร มีมูลค่า 1.31 ล้านล้านบาท คิดเป็น 9.59% ของสินเชื่อรวม เพิ่มขึ้นจาก 9.45% ของไตรมาสที่ผ่านมา จากสินเชื่อที่อยู่อาศัยและสินเชื่อส่วนบุคคล

โดยประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญ คือ พฤติกรรมการบริโภคของคนรุ่นใหม่ที่มักซื้อสินค้าและบริการตามรีวิวหรือเทรนด์ออนไลน์ ทำให้หนี้คงค้างบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลกลุ่มต่ำกว่า 25 ปี เพิ่มขึ้นสูงสุดเมื่อเทียบกับกลุ่มอื่นในปี 2568 จึงควรเร่งเสริมสร้างทักษะทางการเงินแก่คนรุ่นใหม่ตั้งแต่ประถมศึกษา โดยเฉพาะการเปิดตัวของธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank) อาจต้องเฝ้าระวังการก่อหนี้เพิ่ม ดังกรณีประเทศจีนที่พบว่า ผู้กู้บางส่วนเข้าสู่วงจรหนี้ได้ง่ายขึ้น ขณะที่ฟิลิปปินส์พบว่า ธนาคารดิจิทัลมีสัดส่วน NPLs สูงกว่าธนาคารแบบดั้งเดิม และอิทธิพลของ Finfluencer ต่อพฤติกรรมการเงินครัวเรือนในยุคดิจิทัล Finfluencer บางส่วนอาจเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนหรือคลาดเคลื่อน จึงควรให้ความสำคัญกับการกำกับดูแลเนื้อหาของ Finfluencer อาทิ กำหนดให้ขึ้นทะเบียนกับ ก.ล.ต. และมีใบอนุญาต

นางสาวไปรยากล่าวเพิ่มเติมว่า การก่อหนี้ไม่ได้เกิดจาก Virtual Bank เพียงอย่างเดียว เนื่องจากปัจจุบันมีแอปพลิเคชันและบริการทางการเงินดิจิทัลหลายรูปแบบที่เอื้อต่อการเข้าถึงสินเชื่ออยู่แล้ว เช่น Shopee PayLater, TikTok PayLater หรือแอปกู้เงินออนไลน์อื่นๆ ส่วนหนึ่งยังขึ้นอยู่กับวินัยในการบริหารจัดการทางการเงินของแต่ละบุคคลด้วย

ถือว่าเป็นเรื่องใหม่ของคนไทยที่จะมีธนาคารไร้สาขาที่ใช้เอไอในการวิเคราะห์การขอสินเชื่อของผู้ประกอบการ จะไม่ยุ่งยากเหมือนเดินไปที่สาขาหรือที่ธนาคารที่ต้องเตรียมเอกสารมากมายกว่าจะขอสินเชื่อได้ และจะมีความปลอดภัยด้านข้อมูลสูงสุดเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับผู้บริโภคได้อย่างไรนั้น คงต้องติดตามว่าเทคโนโลยีที่มาบริการแทนมนุษย์จะตอบโจทย์ได้มากน้อยเพียงใด