สภาพัฒน์เปิดเผยภาวะสังคมไทยไตรมาส 1 ปี 2569 พบว่าสถานการณ์แรงงานและหนี้ครัวเรือนเป็นประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะการปรับตัวของแรงงานไทยที่กำลังเผชิญกับความท้าทายจากเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) ที่เข้ามาแย่งงาน รวมถึงหนี้ครัวเรือนที่เพิ่มสูงขึ้น โดยเฉพาะในกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มีอายุต่ำกว่า 25 ปี ซึ่งมีหนี้บัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลเติบโตสูงสุด
สถานการณ์แรงงานไทย
จากข้อมูลของสภาพัฒน์ระบุว่า การจ้างงานมีแนวโน้มปรับตัวดีขึ้น โดยมีผู้มีงานทำจำนวน 41.2 ล้านคน เพิ่มขึ้นร้อยละ 4.6 จากไตรมาส 1 ปี 2568 ซึ่งเป็นผลมาจากการจ้างงานในภาคเกษตรกรรมที่กลับมาขยายตัว ขณะที่การจ้างงานนอกภาคเกษตรกรรมก็ขยายตัวอย่างต่อเนื่อง โดยสาขาการค้าส่งและค้าปลีกขยายตัวสูงสุด รองลงมาคือสาขาการขนส่งและจัดเก็บสินค้า
อย่างไรก็ตาม อัตราการว่างงานรวมเพิ่มขึ้นอยู่ที่ร้อยละ 0.94 หรือมีผู้ว่างงาน 3.9 แสนคน ซึ่งเพิ่มขึ้นจากกลุ่มที่เคยทำงานมาก่อน ขณะที่กลุ่มที่ไม่เคยทำงานลดลง นอกจากนี้ ผู้เสมือนว่างงานยังเพิ่มขึ้นร้อยละ 3.0 โดยเฉพาะในกลุ่มนอกภาคเกษตรกรรม และผู้ว่างงานระยะยาวเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 27.0
ประเด็นที่ต้องเฝ้าระวังด้านแรงงาน
- ผลกระทบจากความขัดแย้งในตะวันออกกลาง: อาจส่งผลต่อการจ้างงานและรายได้ของแรงงานที่อาจลดลง ท่ามกลางค่าครองชีพที่ยังสูง ต้องเร่งเตรียมมาตรการช่วยเหลือ โดยเฉพาะการจับคู่การจ้างงานในสาขาที่มีความต้องการแรงงาน
- การว่างงานแฝงมีแนวโน้มสูงขึ้น: ในปี 2568 มีจำนวนกว่า 2.2 แสนคน เพิ่มขึ้นจากปี 2567 ร้อยละ 17.8 ส่วนใหญ่มีการศึกษาไม่สูงและอยู่ในภาคเกษตร ควรเร่งยกระดับผลิตภาพและสร้างอาชีพเสริมเพื่อเพิ่มชั่วโมงทำงานและรายได้
- ความเสี่ยงจากการเปลี่ยนผ่านสู่อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า (EV): การผลิตรถยนต์สันดาปลดลงต่อเนื่อง ทำให้แรงงานในอุตสาหกรรมการผลิตชิ้นส่วนเครื่องยนต์สันดาปมีความเสี่ยงต้องย้ายไปทำงานในอุตสาหกรรมอื่น
สถานการณ์หนี้ครัวเรือน
หนี้ครัวเรือนในไตรมาส 4 ปี 2568 เพิ่มขึ้นร้อยละ 0.05 มีมูลค่า 16.44 ล้านล้านบาท ทำให้สัดส่วนหนี้ครัวเรือนต่อ GDP อยู่ที่ร้อยละ 86.7 เพิ่มขึ้นจากไตรมาสก่อนหน้า สินเชื่อส่วนบุคคลที่ผิดนัดชำระเกิน 90 วันขึ้นไป (NPLs) จากข้อมูลเครดิตบูโรมีมูลค่า 1.31 ล้านล้านบาท คิดเป็นร้อยละ 9.59 ของสินเชื่อรวม เพิ่มขึ้นจากร้อยละ 9.45 ของไตรมาสที่ผ่านมา โดยเฉพาะจากสินเชื่อที่อยู่อาศัยและสินเชื่อส่วนบุคคล
ประเด็นที่ต้องให้ความสำคัญด้านหนี้ครัวเรือน
- พฤติกรรมการบริโภคของคนรุ่นใหม่: คนรุ่นใหม่มักซื้อสินค้าและบริการตามรีวิวหรือเทรนด์ออนไลน์ ทำให้หนี้คงค้างบัตรเครดิตและสินเชื่อส่วนบุคคลกลุ่มอายุต่ำกว่า 25 ปี เพิ่มขึ้นสูงสุดเมื่อเทียบกับกลุ่มอื่นในปี 2568 ควรเร่งเสริมสร้างทักษะทางการเงินตั้งแต่ประถมศึกษา
- การเปิดตัวธนาคารพาณิชย์ไร้สาขา (Virtual Bank): อาจต้องเฝ้าระวังการก่อหนี้เพิ่ม เช่นในกรณีประเทศจีนที่พบว่าผู้กู้บางส่วนเข้าสู่วงจรหนี้ได้ง่ายขึ้น ขณะที่ฟิลิปปินส์พบว่าธนาคารดิจิทัลมีสัดส่วน NPLs สูงกว่าธนาคารแบบดั้งเดิม
- อิทธิพลของ Finfluencer: ผู้มีอิทธิพลด้านการเงินในยุคดิจิทัลบางส่วนอาจเผยแพร่ข้อมูลที่ไม่ครบถ้วนหรือคลาดเคลื่อน ควรให้ความสำคัญกับการกำกับดูแลเนื้อหา
