กรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ประกาศขึ้นทะเบียน ปลานิลสายน้ำไหลเบตง เป็นสินค้าสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ หรือ GI รายการล่าสุดของจังหวัดยะลา ซึ่งถือเป็นรายการที่ 6 ของจังหวัด โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมวัตถุดิบพรีเมียมจากสายน้ำบนเทือกเขาสันกาลาคีรี และขับเคลื่อนการท่องเที่ยวเชิงอาหารเพื่อยกระดับเศรษฐกิจชุมชนชายแดนใต้อย่างต่อเนื่อง
คุณภาพโดดเด่นจากสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ
นางอรมน ทรัพย์ทวีธรรม อธิบดีกรมทรัพย์สินทางปัญญา เปิดเผยว่า ปลานิลสายน้ำไหลเบตง มีคุณภาพที่แตกต่างจากปลานิลทั่วไปอย่างชัดเจน เนื่องจากแหล่งผลิตอยู่ในบริเวณเทือกเขาสันกาลาคีรี ซึ่งมีระบบนิเวศอุดมสมบูรณ์ ได้รับอิทธิพลจากลมมรสุมทั้งสองฝั่ง ทำให้มีอากาศเย็น อุณหภูมิเฉลี่ยอยู่ที่ 27.5-28.5 องศาเซลเซียส มีหมอกและฝนตกชุกตลอดปี
น้ำในลำธารมีปริมาณออกซิเจนสูง เนื่องจากสายน้ำไหลเวียนตลอดเวลา เกษตรกรในพื้นที่ได้ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นผันน้ำจากลำธารเข้าสู่บ่อเลี้ยง ส่งผลให้ปลามีเนื้อแน่นเด้ง มีไขมันแทรกเล็กน้อย และรสชาติหวานเป็นธรรมชาติ
ลักษณะเฉพาะและกระบวนการผลิต
ปลานิลสายน้ำไหลเบตง มีความสะอาด ปราศจากกลิ่นโคลน และมีกลิ่นคาวน้อยกว่าปลานิลทั่วไป สามารถนำมาทำเป็นเมนูซาชิมิได้ เกษตรกรได้ใช้วิธีการคัดสรร ปรับปรุงพันธุ์ และแปลงเพศปลาให้เป็นเพศผู้ล้วน เพื่อป้องกันการขยายพันธุ์จนแน่นบ่อเลี้ยง ทำให้ปลาเจริญเติบโตได้ดี โตไว และมีคุณภาพสม่ำเสมอ
ลักษณะภายนอกของปลาชนิดนี้คือ ส่วนหัวมีขนาดเล็ก ตัวปลามีขนาดใหญ่ ลำตัวแบนข้าง และเนื้อส่วนหลังเป็นสันหนา มีน้ำหนักตัวตั้งแต่ 1 กิโลกรัมขึ้นไป และอาจมีน้ำหนักได้มากกว่า 9 กิโลกรัม
ผลกระทบทางเศรษฐกิจและการตลาด
ด้วยเอกลักษณ์และคุณภาพที่ยอมรับมาอย่างยาวนาน ร้านอาหารและภัตตาคารต่างๆ นิยมนำปลานิลสายน้ำไหลเบตงมารังสรรค์เป็นเมนูอาหารหลากหลาย สร้างรายได้ให้แก่เกษตรกรผู้เลี้ยง โดยมีปริมาณการผลิตอยู่ที่ 163,000 กิโลกรัมต่อปี ราคาขายเฉลี่ย 120 บาทต่อกิโลกรัม สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจให้จังหวัดได้กว่า 19 ล้านบาทต่อปี
การขึ้นทะเบียน GI ในครั้งนี้ จะช่วยสร้างความเชื่อมั่นแก่ผู้บริโภค โดยการันตีคุณภาพสินค้าว่าเป็นของดีที่มาจากแหล่งผลิตที่แท้จริง ช่วยเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันทางการตลาดให้กับกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยง และเป็นอีกก้าวสำคัญในการยกระดับสินค้าเกษตรอัตลักษณ์ของจังหวัดยะลา
การต่อยอดผ่านการท่องเที่ยวเชิงอาหาร
ปลานิลสายน้ำไหลเบตงเป็นสินค้า GI ลำดับที่ 6 ของจังหวัดยะลา ต่อจากกล้วยหินบันนังสตา ทุเรียนสะเด็ดน้ำยะลา ส้มโชกุนเบตง มังคุดในสายหมอกเบตง และไก่เบตงยะลา ซึ่งล้วนแล้วแต่เป็นสินค้า GI ในหมวดอาหาร
กรมทรัพย์สินทางปัญญา ได้ผลักดันการต่อยอดสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับสินค้า GI ทั้ง 6 รายการ ผ่านเส้นทางการท่องเที่ยวเชิงอาหาร หรือ Gastronomy Tourism ของจังหวัดยะลา โดยชูจุดเด่นให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสคุณภาพและรสชาติสินค้า GI อันโดดเด่น พร้อมเที่ยวชมภูมิปัญญาการผลิตของเกษตรกรจากแหล่งผลิตสินค้าโดยตรง
นอกจากนี้ ยังมีการส่งเสริมสินค้า GI จังหวัดยะลา ให้เป็นวัตถุดิบของร้านอาหารระดับ Fine Dining เพื่อเป็นการกระตุ้นเศรษฐกิจและการท่องเที่ยวในจังหวัดยะลาอย่างยั่งยืน
