วิธีพิจารณาด้านหลังพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่
พระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ทรงใหญ่ ถือเป็นหนึ่งในพระเครื่องที่ได้รับความนิยมสูงสุดในวงการพระเครื่องไทย ด้วยความศักดิ์สิทธิ์และความงดงามทางศิลปะ การพิจารณาพระสมเด็จแท้นั้น นอกจากจะดูที่พิมพ์ทรงด้านหน้าแล้ว ด้านหลังขององค์พระก็มีความสำคัญไม่แพ้กัน บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักกับลักษณะเฉพาะของด้านหลังพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่ ตามแนวทางของนิรนาม แห่งนิตยสารพรีเชียส
การแบ่งประเภทของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่
นิรนาม ได้แบ่งพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ทรงใหญ่ออกเป็น 3 พิมพ์ทรงย่อย ได้แก่
- พิมพ์ใหญ่พิมพ์ลึก – มีลักษณะนูนสูงคล้ายประติมากรรมนูนสูง พบรองลงมา
- พิมพ์ใหญ่พิมพ์ตื้น – มีลักษณะนูนต่ำ พบบ่อยที่สุด
- พิมพ์ใหญ่พิมพ์ลึกมีเส้นแซมใต้ฐาน – พบน้อยมาก
การเรียกว่าพิมพ์ลึกหรือพิมพ์ตื้น ขึ้นอยู่กับความนูนขององค์พระ พิมพ์ลึกจะมีลำพระองค์และฐานนูนสูง แขนขาและเส้นซุ้มหนาใหญ่ ส่วนพิมพ์ตื้นจะมีรายละเอียดเล็กและตื้นบางกว่า
ความแตกต่างในการแกะแม่พิมพ์
พระสมเด็จวัดระฆังฯ มีความเคร่งครัดทางพิมพ์ทรงสูง แม่พิมพ์ถูกแกะอย่างประณีตตามแบบที่ออกแบบไว้ล่วงหน้า ส่วนพระสมเด็จวัดบางขุนพรหมมักไม่เคร่งครัดนัก บางแม่พิมพ์แกะสดโดยไม่มีการร่างแบบ ทำให้มีความหลากหลายและยากต่อการจำแนก จึงต้องพิจารณาร่วมกับเนื้อหามวลสารและคราบกรุ
ลักษณะด้านหลังของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม
ด้านหลังของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม ส่วนใหญ่เป็นแบบหลังเรียบ ซึ่งแตกต่างจากพระสมเด็จวัดระฆังฯ ที่มีหลายแบบ เช่น หลังเรียบ หลังกระดาน หลังสังขยา และหลังกาบหมาก อย่างไรก็ตาม ผู้เชี่ยวชาญบางท่านได้แยกย่อยลักษณะด้านหลังของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหมออกเป็น 4 ลักษณะ ดังนี้
- รอยเสี้ยนเส้นขวางกับรอย่นขนาน – ขอบตัดด้านหลังเชิดงอนเล็กน้อยคล้ายขอบกระด้ง
- รอยเหี่ยวย่นเหมือนหน้าสังขยา – คล้ายผิวขนมสังขยาที่นึ่งสุกใหม่
- รอยบั้งคล้ายไม้กระดาน – เกิดจากการกดด้วยไม้กระดาน
- รอยปาด – เกิดจากการปาดเนื้อพระให้เรียบเสมอกับขอบ
นอกจากนี้ ยังมีลักษณะเด่นของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่ คือ ขอบตัดทั้งสี่ด้านเป็นสันนูน ซึ่งต่างจากพระสมเด็จวัดระฆังฯ ที่มักมีรอยปูไต่หรือขอบกระเทาะ
การพิจารณาพิมพ์ทรงด้านหน้าของพระสมเด็จวัดบางขุนพรหม พิมพ์ใหญ่ พิมพ์ลึก
นิรนาม ได้อธิบายวิธีพิจารณาไว้ 15 ข้อ ดังนี้
- เส้นขอบบังคับแม่พิมพ์ด้านซ้าย เริ่มจากขอบบนลงมาจรดซุ้มครอบแก้วบริเวณหัวไหล่
- เส้นขอบบังคับแม่พิมพ์ด้านขวา เริ่มจากขอบบนลงมาจรดซุ้มครอบแก้วด้านล่างสุด
- พระเกศยาวกว่าพระสมเด็จวัดระฆังฯ พิมพ์ใหญ่ และยาวกว่าพิมพ์ใหญ่พิมพ์ลึกมีเส้นแซมใต้ตัก
- พื้นบริเวณส่วนบนนอกซุ้มครอบแก้วด้านขวาเอียงลาดไปสู่ขอบตัด
- พระพักตร์มีลักษณะเหมือนผลมะตูม
- พื้นที่หัวไหล่ด้านขวาหนา
- พื้นที่หัวไหล่ด้านซ้ายบาง
- ความกว้างของหัวไหล่แคบกว่าพิมพ์ใหญ่พิมพ์ลึกมีเส้นแซมใต้ตัก
- เส้นซุ้มครอบแก้วหนาเหมือนหวายผ่าซีก
- หัวเข่าด้านซ้ายนูนสูงกว่าหัวฐานพระชั้นที่สาม
- หัวฐานพระชั้นที่สามด้านซ้ายต่ำกว่าหัวเข่าด้านซ้าย
- ฐานพระชั้นที่สองเป็นรูปหัวสิงห์ (ฐานสิงห์)
- หัวเข่าด้านขวาเสมอหรือต่ำกว่าหัวฐานพระชั้นที่สาม
- หัวฐานพระชั้นที่สามด้านขวาสูงกว่าหรือเสมอหัวเข่าด้านขวา
- พุทธลักษณะขององค์พระดูนั่งตะแคงหรือเอี้ยวไปทางด้านขวา
การพิจารณาด้านหลังพระสมเด็จนั้น ถือเป็นศาสตร์สำคัญที่ช่วยให้ผู้ศึกษาเข้าถึงพระสมเด็จแท้ของสมเด็จโตได้ดียิ่งขึ้น ผู้เชี่ยวชาญหลายท่านสามารถบอกความแท้และพิมพ์ทรงได้เพียงแค่ดูด้านหลัง ขอขอบคุณข้อมูลจาก พ.ต.ต.คมสัน สนองพงษ์ เจ้าของเพจพระสมเด็จศาสตร์ และผู้ช่วยศาสตราจารย์รังสรรค์ ต่อสุวรรณ ที่เอื้อเฟื้อรูปพระสมเด็จวัดบางขุนพรหมองค์ครู
