วันที่ 21 มิถุนายน 2569 เป็นวันครีษมายัน (Summer Solstice) ซึ่งเป็นวันที่ประเทศไทยมีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุดในรอบปี โดยดวงอาทิตย์จะปรากฏอยู่บนท้องฟ้านานประมาณ 12 ชั่วโมง 56 นาที (เวลา ณ กรุงเทพมหานคร) ตามข้อมูลจากเพจเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ
เวลาและปรากฏการณ์ในวันครีษมายัน
ในวันนี้ ดวงอาทิตย์จะขึ้นจากขอบฟ้าทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด เวลาประมาณ 05:51 น. และตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด เวลาประมาณ 18:47 น. ส่งผลให้ช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุด และกลางคืนสั้นที่สุดของปี สำหรับประเทศไทยซึ่งตั้งอยู่ในซีกโลกเหนือ ขณะที่ประเทศในซีกโลกใต้จะมีช่วงกลางวันสั้นที่สุดและกลางคืนยาวนานที่สุด
สาเหตุของฤดูกาล
ฤดูกาลบนโลกเกิดจากแกนหมุนของโลกเอียงทำมุมประมาณ 23.5 องศา กับแนวตั้งฉากของระนาบการโคจรรอบดวงอาทิตย์ ทำให้พื้นที่ต่าง ๆ บนโลกได้รับแสงอาทิตย์ในมุมตกกระทบและปริมาณพลังงานความร้อนไม่เท่ากัน ส่งผลให้อุณหภูมิ ระยะเวลากลางวันและกลางคืน ตลอดจนลักษณะของฤดูกาลแตกต่างกันไปในแต่ละพื้นที่
ปรากฏการณ์สำคัญทางดาราศาสตร์ 4 ประการ
ในทางดาราศาสตร์ได้กำหนดปรากฏการณ์สำคัญที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งการขึ้นและตกของดวงอาทิตย์ 4 ปรากฏการณ์ ได้แก่
- วันวสันตวิษุวัต (Vernal Equinox) วันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดี ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน
- วันครีษมายัน (Summer Solstice) วันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุดและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางเหนือมากที่สุด ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันยาวนานที่สุด
- วันศารทวิษุวัต (Autumnal Equinox) วันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดีอีกครั้งของปี ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางวันและกลางคืนยาวนานเท่ากัน
- วันเหมายัน (Winter Solstice) วันที่ดวงอาทิตย์ขึ้นทางทิศตะวันออกเฉียงไปทางใต้มากที่สุดและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกเฉียงไปทางใต้มากที่สุด ส่งผลให้มีช่วงเวลากลางคืนยาวนานที่สุด
การแบ่งฤดูกาลในประเทศไทย
แม้ว่าวันครีษมายันจะเป็นวันที่ได้รับแสงอาทิตย์นานที่สุด แต่ประเทศไทยตั้งอยู่ใกล้เส้นศูนย์สูตรและมีภูมิอากาศแบบลมมรสุม จึงใช้การแบ่งฤดูกาลตามลักษณะลมฟ้าอากาศเป็นหลัก โดยวันครีษมายันของทุกปีมักตรงกับช่วงฤดูฝน
ปรากฏการณ์ถัดไป: วันศารทวิษุวัต
ปรากฏการณ์ต่อไปที่เกี่ยวข้องกับการขึ้น-ตกของดวงอาทิตย์คือ “วันศารทวิษุวัต” (Autumnal Equinox) ซึ่งตรงกับวันที่ 23 กันยายน 2569 ดวงอาทิตย์จะขึ้นทางทิศตะวันออกและตกลับขอบฟ้าทางทิศตะวันตกพอดี ส่งผลให้ช่วงเวลากลางวันยาวนานเท่ากับกลางคืน นับเป็นวันที่ประเทศทางซีกโลกเหนือย่างเข้าสู่ฤดูใบไม้ร่วง ส่วนซีกโลกใต้เข้าสู่ฤดูใบไม้ผลิ
ขอบคุณข้อมูลจาก เพจเฟซบุ๊ก NARIT สถาบันวิจัยดาราศาสตร์แห่งชาติ
