เปิดตัวแพลตฟอร์มดิจิทัลจัดการกากอุตสาหกรรม ลดทุจริตหนุนเศรษฐกิจหมุนเวียน

กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอีเอส) ร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรม (กรอ.) และสำนักงานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เปิดตัวแพลตฟอร์มดิจิทัลกลางสำหรับบริหารจัดการกากอุตสาหกรรมแบบครบวงจร ภายใต้ชื่อ "ระบบบริหารจัดการกากอุตสาหกรรมแห่งชาติ" (National Industrial Waste Management System: NIWMS) โดยมีเป้าหมายหลักในการลดปัญหาการทุจริตและเพิ่มประสิทธิภาพการจัดการกากอุตสาหกรรมของประเทศ

ระบบดิจิทัลเชื่อมโยงทุกหน่วยงาน

นายชัยวุฒิ ธนาคมานุสรณ์ รัฐมนตรีว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม เปิดเผยว่า NIWMS เป็นระบบที่พัฒนาขึ้นเพื่อเป็นศูนย์กลางข้อมูลกากอุตสาหกรรมของประเทศ โดยเชื่อมโยงข้อมูลระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมโรงงานอุตสาหกรรม กรมควบคุมมลพิษ และกรมธนารักษ์ รวมถึงผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องกับการผลิต การขนส่ง และการกำจัดกากอุตสาหกรรม ระบบนี้จะช่วยให้การติดตามและตรวจสอบการจัดการกากอุตสาหกรรมเป็นไปอย่างโปร่งใส สามารถตรวจสอบย้อนกลับได้ตั้งแต่ต้นทางจนถึงปลายทาง

ลดปัญหาการทุจริตและสิ่งแวดล้อม

นายชัยวุฒิกล่าวว่า ปัจจุบันประเทศไทยมีกากอุตสาหกรรมเกิดขึ้นปีละประมาณ 40 ล้านตัน แต่มีเพียงส่วนน้อยที่ถูกจัดการอย่างถูกต้องตามหลักวิชาการ ส่วนที่เหลือมักถูกนำไปทิ้งหรือกำจัดโดยไม่ถูกวิธี ก่อให้เกิดปัญหามลพิษและส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน ระบบ NIWMS จะช่วยลดช่องว่างในการทุจริต เช่น การปลอมแปลงเอกสารการกำจัดกาก หรือการทิ้งกากโดยไม่ได้รับอนุญาต เนื่องจากข้อมูลทั้งหมดจะถูกบันทึกในระบบดิจิทัลและสามารถตรวจสอบได้แบบเรียลไทม์

—

ส่งเสริมเศรษฐกิจหมุนเวียน

นอกจากนี้ ระบบยังมีส่วนช่วยส่งเสริมแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) โดยสามารถนำข้อมูลกากอุตสาหกรรมที่เกิดขึ้นมาใช้ในการวางแผนนำกลับมาใช้ใหม่ หรือแปรรูปเป็นพลังงาน ซึ่งจะช่วยลดปริมาณกากที่ต้องกำจัดและสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับทรัพยากร

นายจุลพงษ์ ทวีศรี อธิบดีกรมโรงงานอุตสาหกรรม กล่าวเสริมว่า "ระบบ NIWMS จะเริ่มใช้งานอย่างเป็นทางการในปี 2568 โดยในระยะแรกจะครอบคลุมกากอุตสาหกรรมอันตรายก่อน แล้วจึงขยายไปยังกากประเภทอื่นในระยะต่อไป" ผู้ประกอบการที่เกี่ยวข้องจะต้องลงทะเบียนและรายงานข้อมูลผ่านระบบ ซึ่งจะช่วยลดขั้นตอนทางเอกสารและเพิ่มความสะดวกในการปฏิบัติตามกฎระเบียบ

ความร่วมมือกับ ป.ป.ช.

ด้าน พล.ต.อ.วัชรพล ประสารราชกิจ ประธานกรรมการ ป.ป.ช. กล่าวว่า ป.ป.ช. ได้ร่วมมือกับดีอีเอสและกรอ. ในการพัฒนาระบบดังกล่าว โดยเห็นว่าการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้จะช่วยลดโอกาสในการทุจริตที่เกี่ยวข้องกับการจัดการกากอุตสาหกรรม ซึ่งเป็นปัญหาสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและสุขภาพของประชาชน "การมีระบบที่โปร่งใสและตรวจสอบได้จะช่วยให้การดำเนินคดีกับผู้กระทำผิดทำได้ง่ายขึ้น และเป็นการป้องกันไม่ให้เกิดการทุจริตตั้งแต่แรก"

การคาดการณ์ผลกระทบ

การเปิดตัวระบบ NIWMS คาดว่าจะช่วยลดปริมาณกากอุตสาหกรรมที่ถูกทิ้งอย่างผิดกฎหมายได้มากถึง 30% ภายใน 5 ปีแรก และช่วยเพิ่มอัตราการนำกากกลับมาใช้ใหม่จากปัจจุบันที่ประมาณ 20% เป็น 50% ภายในปี 2573 นอกจากนี้ ยังช่วยประหยัดงบประมาณในการฟื้นฟูสิ่งแวดล้อมที่เสียหายจากการทิ้งกากผิดกฎหมาย ซึ่งปัจจุบันมีมูลค่าหลายพันล้านบาทต่อปี