กมธ.วิสามัญฯ จัดสัมมนาถกยกเลิก MOU 2543-2544 ชี้ไม่สอดคล้องสถานการณ์-กระทบอธิปไตยไทย
คณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาศึกษาข้อดีข้อเสียการยกเลิก MOU 2543 และ MOU 2544 เพื่อแก้ไขปัญหาชายแดนไทย-กัมพูชา วุฒิสภา ได้จัดเวทีสัมมนา "MOU 2543 และ MOU 2544 มองอดีต ประเมินปัจจุบัน มุ่งสู่อนาคตของประเทศไทย" เมื่อวันที่ 23 เมษายน 2569 โดยมีมติเห็นควรให้ยกเลิก MOU ทั้งสองฉบับ เนื่องจากเห็นว่ากระทบต่ออธิปไตยทางบกและผลประโยชน์ทางทะเลของไทย
เหตุผลหลักที่ควรยกเลิก MOU 2543-2544
ผศ.นพดล อินนา ประธานกรรมาธิการวิสามัญฯ ระบุว่า MOU 2543 และ MOU 2544 อยู่ในความสนใจของสังคมมาโดยตลอด และมีการถกเถียงในวงกว้างว่าการคงอยู่ของ MOU ทั้งสองฉบับมีประโยชน์จริงหรือไม่ โดยกรรมาธิการฯ ได้ศึกษาเรื่องนี้อย่างรอบด้านและลงพื้นที่ 7 จังหวัดชายแดนไทย-กัมพูชา
- MOU 2543 เกี่ยวกับเขตแดนทางบก มีปัญหามาตลอด บางจุดปักปันเขตแล้วและหลายจุดยังเป็นปัญหา
- MOU 2544 เกี่ยวกับเขตแดนทางทะเล ได้ศึกษารอบด้านเช่นกัน แต่พบว่ามีข้อจำกัด
นายมงคล สุระสัจจะ ประธานวุฒิสภา ย้ำว่าการสัมมนาครั้งนี้สะท้อนมุมมองจากอดีตถึงปัจจุบัน โดยเรื่องเขตแดนมีความละเอียดซับซ้อน เกี่ยวข้องกับแผนที่หลายฉบับและพื้นที่ทับซ้อนหลายจุด ซึ่งเป็นที่มาของ MOU 2543-2544 เพื่อเป็นกรอบความร่วมมือ แต่เมื่อเวลาผ่านไปกลายเป็นข้อถกเถียงและข้อกังวลของประชาชน
ข้อมูลจากผู้เชี่ยวชาญและข้อสังเกตสำคัญ
วิทยากรที่ร่วมสัมมนาได้แก่ผู้เชี่ยวชาญเรื่อง MOU 2543-2544 เช่น นายคำนูญ สิทธิสมาน กรรมาธิการฯ นายสุวันชัย แสงสุขเอี่ยม ที่ปรึกษากรรมาธิการฯ พล.ร.อ.พัลลภ ตมิศานนท์ อดีตเสนาธิการทหารเรือ และ นาวาเอก ผู้ช่วยศาสตราจารย์ สมาน ด้านรายรำ ที่ปรึกษากรรมาธิการฯ
สาระสำคัญของการสัมมนาได้เปิดข้อมูลเอกสารและที่มาของการจัดทำ MOU 2543 และ 2544 รวมถึงข้อสังเกตและช่องว่างที่ทำให้ MOU เป็นปัญหา เช่น:
- ไม่มีความคืบหน้า และสภาพพื้นที่ชายแดนปัจจุบันเปลี่ยนแปลงไปจากอดีต
- นายสุวันชัย แสงสุขเอี่ยม ระบุว่าการสู้รบ 2 ครั้งที่ผ่านมาทำให้สภาพพื้นที่ไม่สอดคล้องกับ MOU 2543 เนื่องจากเหตุปะทะส่งผลให้ทหารไทยเข้าควบคุมพื้นที่กัมพูชาเคยรุกล้ำอธิปไตยคืนมาได้ เช่น พื้นที่ภูมะเขือ
- หากกลับไปยึด MOU 2543 จะกระทบต่อข้อตกลงตามถ้อยแถลงร่วม (JS) เมื่อเดือนธันวาคม 2568 เรื่องการวางกำลังในจุดเดิมหลังเหตุปะทะครั้งล่าสุด ซึ่งคนไทยอาจยอมรับไม่ได้
- MOU 2543 ไม่รัดกุมเพียงพอที่จะรับมือกับพฤติกรรมของทหารกัมพูชา เช่น กรณีที่กัมพูชาให้ประชาชนรุกคืบพื้นที่เปลี่ยนแปลงสภาพพื้นที่เดิม
ข้อเสนอแนะและทิศทางในอนาคต
นายคำนูญ สิทธิสมาน แจ้งข้อมูลล่าสุดว่า สมช.มีความเห็นให้ยกเลิก MOU 2544 และจะใช้อนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยกฎหมายทะเล (UNCLOS) แทน การจัดเวทีสัมมนาครั้งนี้จะนำข้อมูลไปประกอบรายงานของกรรมาธิการฯ ที่จะเสนอต่อรัฐสภาและรัฐบาลต่อไป เพื่อประโยชน์ของประเทศและนำไปสู่สันติภาพ รวมทั้งสร้างความชัดเจนได้อย่างแท้จริง
