งาน Thailand International Beer Awards 2026 (TIBA 2026) ซึ่งจัดขึ้น ณ โรงแรมควีนส์แลนด์ พญาไท ได้ประกาศรางวัลผู้ชนะเหรียญทอง เงิน และทองแดง พร้อมเปิดโรดแมปผลักดันอุตสาหกรรมคราฟท์เบียร์ไทยสู่สากล โดยเน้นการแก้กฎหมาย การยกระดับมาตรฐาน และการใช้วัตถุดิบท้องถิ่นอย่างข้าวไทยเพื่อสร้างมูลค่าเพิ่ม
นายกสมาคมฯ ประกาศแผน 5 ด้านผลักดันคราฟท์เบียร์ไทย
คุณศุภพงษ์ พรึงลำภู นายกสมาคมการค้าผู้ประกอบธุรกิจคราฟท์เบียร์ กล่าวถึงความสำเร็จในการผลักดันแก้ไขกฎหมายที่ปลดล็อกกำลังการผลิตขั้นต่ำ จนเกิดโรงเบียร์ขนาดกลางจำนวนมาก พร้อมประกาศแผนงานหลัก 5 ด้านในอีก 2 ปีข้างหน้า ได้แก่ การเจรจาภาครัฐเพื่อปลดล็อกกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับการขายออนไลน์ การอนุญาตโฆษณา การส่งเสริมการส่งออก และการปรับปรุงกระบวนการขออนุญาตผลิต การยกระดับมาตรฐานทางเทคนิคร่วมกับมหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ โดยจัดหลักสูตรอบรมผู้ควบคุมโรงเบียร์เพื่อทดแทนกฎหมายเดิมที่จำกัดเฉพาะผู้เรียนตรงสาย และจัดทำตรารับรองคุณภาพให้ร้านค้าหรือบาร์เพื่อสร้างความมั่นใจให้ผู้บริโภค การสนับสนุนผู้ต้มเบียร์อิสระ (Homebrewer) ให้ทำงานร่วมกับโรงเบียร์ขนาดเล็กทั่วประเทศ พร้อมผลักดันการประกวดเบียร์ระดับภูมิภาคสู่ระดับสากล การส่งเสริมเศรษฐกิจและการตลาดผ่านโครงการ "Passport" ท่องเที่ยวร้านคราฟท์เบียร์ และงาน "Thai Craft Week" ในเดือนกุมภาพันธ์ เพื่อกระตุ้นยอดขายทั่วประเทศโดยไม่ต้องเสียต้นทุนออกบูธร่วมกัน และการเตรียมจัดเทศกาลเบียร์ระดับนานาชาติ (Thailand International Beer Festival) ในปีหน้า ซึ่งจะรวมงานประกวด งานสัมมนา และงานแสดงสินค้าไว้ในที่เดียว
ศักยภาพข้าวไทยในมุมมองการผลิตเบียร์
คุณณัฐชัย อึ๊งศรีวงศ์ ผู้ก่อตั้งแบรนด์เทพนม Brewing และอดีตนายกสมาคมคราฟท์เบียร์ฯ บรรยายหัวข้อ "ศักยภาพของข้าวไทยในมุมมองของการ Brewing" โดยชี้ให้เห็นความแตกต่างระหว่างมุมมองตะวันตกที่มองข้าวเป็นเพียงวัตถุดิบเสริม (Adjunct) เพื่อลดบอดี้ของเบียร์ ในขณะที่เอเชียมีรากฐานการใช้ข้าวทำเครื่องดื่มแอลกอฮอล์มานานกว่า 500-1,000 ปี ประเทศไทยมีความได้เปรียบจากสายพันธุ์ข้าวที่หลากหลายถึง 3,000-5,000 สายพันธุ์ ข้าวไทยมีโปรตีนสูงและขัดสีได้ยาก ทำให้คงคาแรคเตอร์และรสชาติเฉพาะตัวสูงเมื่อนำมาต้มเบียร์
ข้าวไทย 3 กลุ่มที่โดดเด่นในการทำคราฟท์เบียร์
คุณณัฐชัยอธิบายถึงข้าวไทย 3 กลุ่มหลักที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ ได้แก่ ข้าวหอมมะลิ ให้กลิ่นคล้ายใบเตยหรือป๊อปคอร์น โดยเฉพาะข้าวใหม่ช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ แต่มีข้อจำกัดคือดึงกลิ่นให้อยู่จนจบกระบวนการได้ยากและเปลี่ยนแป้งเป็นน้ำตาลได้ยากกว่าข้าวเหนียว ข้าวเหนียว เช่น เขี้ยวงู เหมาะกับการทำเบียร์ ให้กลิ่นหอมหวานคล้ายน้ำตาลสดหรือดอกมะพร้าว ให้สัมผัส (Mouthfeel) ที่หนาและเปลี่ยนแป้งเป็นน้ำตาลได้ง่าย และข้าวสี เช่น ลืมผัว ไรซ์เบอร์รี่ มีสารแอนโทไซยานินให้สีสันสวยงามตามระดับ pH พร้อมให้กลิ่นแนวเบอร์รี่หรือถั่ว
เทคนิคการจัดการข้อจำกัดของข้าว
แม้ข้าวจะมีจุดเด่น แต่ก็มีข้อจำกัดในกระบวนการผลิตเบียร์ คือไม่มีเอนไซม์ในการเปลี่ยนแป้งเป็นน้ำตาลด้วยตัวเอง มีโปรตีนต่ำ ซึ่งอาจทำให้ยีสต์ขาดสารอาหารจนเกิดกลิ่นซัลเฟอร์ และไม่มีเปลือก ทำให้กรองยาก ข้อมูลจากงานเสวนาระบุว่าต้องแก้ปัญหาโดยการเติมเอนไซม์ หรือใช้เชื้อรา (ลูกแป้ง) แบบเอเชีย รวมถึงเติมเปลือกข้าว (Rice hulls) เพื่อช่วยกรอง ส่วนเทคนิคการเตรียมข้าวนั้น "การนึ่ง" ถือเป็นวิธีที่ดีที่สุด เพื่อให้โครงสร้างคริสตัลของแป้งคลายตัว (Gelatinization) เนื่องจากข้าวไทยมีอุณหภูมิสุกสูงเกิน 70 องศาเซลเซียส การนึ่งยังช่วยไล่ไขมันและกลิ่นซัลเฟอร์ได้ดี อีกหนึ่งวิธีที่น่าสนใจคือการนำข้าวไปหมักเป็น "สาโท" ก่อน แล้วจึงผสมลงในหม้อต้มเบียร์ (Boil) เพื่อรักษากลิ่นหอมของข้าวไทยเอาไว้
รางวัลสุดยอดคราฟท์เบียร์ไทยประจำปี 2026
ในงาน TIBA 2026 มีการประกาศรางวัลเพื่อเชิดชูผู้ผลิตคราฟท์เบียร์ โดยรางวัลสูงสุดแห่งปี Best of 2026 และ Best of Wheat and Belgian ตกเป็นของ Sarika Linthong Brewery จากผลิตภัณฑ์ Sarika Witbier รางวัล Best of Lager และ Best of Traditional and Malty ได้แก่ Underdog จาก UD-Munich Helles และ UD-ESB รางวัล Best of Pale Ale and IPA ได้แก่ Andaz x Nonthaburi Brewery จาก Tui Pale Ale รางวัล Best of Hazy/New England IPA ได้แก่ Khonthom craft brewery จาก Khonthom Neipa รางวัล Best of Stout ได้แก่ โขงเจียม บริววิ่ง (Khongchiam Brewing) จาก Khongchiam Milk Stout และรางวัล Best of Thai Rice ได้แก่ Cold Cat Brewing จาก Jasmine Rice Craft Lager นอกจากนี้ยังมีรางวัลเหรียญทอง เงิน และทองแดงในแต่ละกลุ่มอีกด้วย
บทสรุป TIBA 2026 สะท้อนพัฒนาการวงการคราฟท์เบียร์ไทย
งาน TIBA 2026 สะท้อนให้เห็นถึงพัฒนาการของวงการคราฟท์เบียร์ไทยที่ไม่เพียงแต่เดินหน้าผลักดันทางด้านกฎหมายเพื่อสร้างการเติบโตทางเศรษฐกิจ แต่ยังให้ความสำคัญกับการยกระดับคุณภาพและสร้างสรรค์เอกลักษณ์จากวัตถุดิบท้องถิ่นอย่าง "ข้าวไทย" ซึ่งถือเป็นก้าวสำคัญที่จะทำให้เครื่องดื่มแบรนด์ไทยสามารถยืนหยัดและแข่งขันได้บนเวทีระดับสากลอย่างเต็มภาคภูมิ
