ศาลรัฐธรรมนูญมีมติเอกฉันท์รับคำร้องที่ขอให้วินิจฉัยสถานภาพความเป็นนายกรัฐมนตรีของนายเศรษฐา ทวีสิน หลังจากที่กลุ่มสมาชิกวุฒิสภา (สว.) จำนวน 40 คน ยื่นคำร้องต่อศาลฯ ผ่านประธานวุฒิสภา โดยระบุว่าการแต่งตั้งนายพิชิต ชื่นบาน เป็นประธานที่ปรึกษาของนายกรัฐมนตรีอาจขัดต่อรัฐธรรมนูญมาตรา 170 วรรคหนึ่ง (4) และ (5) ประกอบมาตรา 160 (4) และ (5)
รายละเอียดคำร้อง
ผู้ร้องอ้างว่าการแต่งตั้งนายพิชิต ซึ่งเคยต้องคำพิพากษาให้จำคุกในคดีละเมิดอำนาจศาล ถือเป็นบุคคลที่มีลักษณะต้องห้ามมิให้เป็นรัฐมนตรีตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 98 (6) และเมื่อนายกรัฐมนตรีเป็นผู้เสนอชื่อแต่งตั้งบุคคลดังกล่าวต่อพระมหากษัตริย์ จึงอาจเข้าข่ายกระทำการอันต้องห้ามตามมาตรา 170 วรรคหนึ่ง (4) และ (5) ซึ่งส่งผลให้ความเป็นรัฐมนตรีของนายเศรษฐาสิ้นสุดลงเฉพาะตัว
ศาลรัฐธรรมนูญได้พิจารณาแล้วเห็นว่าคำร้องมีข้อเท็จจริงตามที่กล่าวอ้างเพียงพอที่จะรับไว้พิจารณา โดยมีมติเป็นเอกฉันท์ให้รับคำร้องไว้วินิจฉัยตามรัฐธรรมนูญมาตรา 170 วรรคสาม ประกอบพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาของศาลรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2561 มาตรา 7 (8) และมาตรา 17
กำหนดการยื่นคำชี้แจง
ศาลรัฐธรรมนูญได้กำหนดให้นายเศรษฐา ทวีสิน ในฐานะผู้ถูกร้อง ยื่นคำชี้แจงแก้ข้อกล่าวหาต่อศาลภายใน 15 วันนับตั้งแต่วันที่ได้รับสำเนาคำร้อง โดยศาลจะพิจารณาและมีคำวินิจฉัยภายใน 30 วันนับจากวันที่ได้รับคำชี้แจงหรือเมื่อครบกำหนดเวลาดังกล่าว
นอกจากนี้ ศาลยังมีคำสั่งให้นายเศรษฐาหยุดปฏิบัติหน้าที่นายกรัฐมนตรีเป็นการชั่วคราวตามรัฐธรรมนูญมาตรา 170 วรรคสี่ จนกว่าศาลจะมีคำวินิจฉัย โดยให้รองนายกรัฐมนตรีเป็นผู้รักษาราชการแทน
ผลกระทบทางการเมือง
เหตุการณ์นี้สร้างความไม่แน่นอนทางการเมืองอย่างมาก เนื่องจากนายเศรษฐาเป็นนายกรัฐมนตรีที่เพิ่งเข้ารับตำแหน่งได้ไม่นาน และเป็นหัวหน้ารัฐบาลผสมที่ประกอบด้วยหลายพรรค หากศาลวินิจฉัยว่าสถานภาพนายกฯ สิ้นสุดลง อาจนำไปสู่การปรับคณะรัฐมนตรีครั้งใหญ่ หรืออาจถึงขั้นยุบสภาและเลือกตั้งใหม่
นักวิเคราะห์มองว่าคำวินิจฉัยของศาลรัฐธรรมนูญในครั้งนี้จะส่งผลกระทบต่อเสถียรภาพของรัฐบาลและความเชื่อมั่นของนักลงทุน โดยเฉพาะในช่วงที่เศรษฐกิจไทยกำลังฟื้นตัวจากวิกฤตโควิด-19
ปฏิกิริยาจากฝ่ายต่างๆ
นายเศรษฐา ทวีสิน ได้ออกแถลงการณ์ยืนยันว่าการแต่งตั้งนายพิชิตเป็นไปตามกฎหมายและรัฐธรรมนูญ พร้อมทั้งแสดงความพร้อมที่จะชี้แจงต่อศาลอย่างเต็มที่ ด้านนายพิชิต ชื่นบาน กล่าวว่า ตนเองได้พ้นโทษมานานกว่า 10 ปีแล้ว และไม่มีลักษณะต้องห้ามตามที่ถูกกล่าวหา
ขณะที่ฝ่ายค้านและกลุ่มผู้ยื่นคำร้องแสดงความพอใจต่อการรับคำร้องของศาลฯ โดยระบุว่าเป็นไปตามหลักนิติธรรม และหวังว่าศาลจะวินิจฉัยโดยเร็วเพื่อยุติความคลุมเครือ
