สหรัฐฯ-อิหร่านเปิดเจรจาสันติภาพที่สวิตเซอร์แลนด์ ท่ามกลางวิกฤตปิดช่องแคบฮอร์มุซ

คณะผู้แทนระดับสูงของอิหร่านเดินทางถึงประเทศสวิตเซอร์แลนด์เมื่อวันที่ 21 มิถุนายน เพื่อเตรียมเข้าร่วมการเจรจาสันติภาพกับสหรัฐฯ ขณะที่นายเจดี แวนซ์ รองประธานาธิบดีสหรัฐฯ ออกเดินทางจากกรุงวอชิงตันเพื่อเข้าร่วมการหารือเช่นกัน ซึ่งมีกำหนดเริ่มต้นในวันอาทิตย์นี้

รายละเอียดคณะเจรจาและข้อตกลงชั่วคราว

สื่อทางการอิหร่านรายงานว่า คณะผู้แทนดังกล่าวนำโดยนายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลิบาฟ หัวหน้าคณะเจรจา และมีนายอับบาส อารักชี รัฐมนตรีต่างประเทศ รวมถึงเจ้าหน้าที่ระดับสูงด้านความมั่นคง ธนาคารกลาง และภาคพลังงานร่วมเดินทางด้วย การเจรจาครั้งนี้เกิดขึ้นหลังจากประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ ของสหรัฐฯ และประธานาธิบดีมาซูด เปเซชเคียน ของอิหร่าน ลงนามในข้อตกลงชั่วคราว 14 ข้อ เมื่อวันที่ 18 มิถุนายนที่ผ่านมา โดยมีปากีสถานเป็นตัวกลาง เพื่อยุติสงครามที่ดำเนินมายาวนานเกือบ 4 เดือน และเปิดทางสู่การเจรจาประเด็นนิวเคลียร์และความมั่นคงในภูมิภาคเป็นเวลา 60 วัน

วิกฤตช่องแคบฮอร์มุซและเลบานอน

อย่างไรก็ตาม ช่วงคืนวันที่ 20 มิถุนายนที่ผ่านมา ก่อนการเจรจาจะเริ่มขึ้น กองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติอิสลามอิหร่าน (IRGC) ได้ประกาศปิดช่องแคบฮอร์มุซ ซึ่งเป็นเส้นทางขนส่งน้ำมันและก๊าซธรรมชาติที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก อิหร่านระบุว่าการตัดสินใจดังกล่าวเป็นการตอบโต้สิ่งที่เรียกว่า “อาชญากรรมของอิสราเอลในเลบานอน” และกล่าวหาว่าสหรัฐฯ ไม่ปฏิบัติตามข้อตกลงหยุดยิงที่ตกลงไว้ IRGC ยังเตือนว่าเรือที่เดินทางเข้าใกล้ช่องแคบฮอร์มุซอาจเผชิญความเสี่ยงด้านความปลอดภัย ขณะที่ฝ่ายสหรัฐฯ ยืนยันว่าการเดินเรือยังคงดำเนินต่อไปตามปกติ

—

ด้านประธานาธิบดีทรัมป์โพสต์ผ่านสื่อสังคมออนไลน์ว่า ในช่วงการหยุดยิง 60 วัน จะไม่มีการเรียกเก็บค่าผ่านทางช่องแคบฮอร์มุซ แต่หากการเจรจาล้มเหลว สหรัฐฯ อาจพิจารณาเรียกเก็บค่าธรรมเนียมดังกล่าวในฐานะผู้ดูแลความปลอดภัยให้กับประเทศในตะวันออกกลาง ขณะที่ฝ่ายอิหร่านยังคงแสดงความไม่ไว้วางใจต่อสหรัฐฯ โดยนายโมฮัมหมัด โมคเบอร์ ที่ปรึกษาผู้นำสูงสุดของอิหร่าน ระบุว่า สหรัฐฯ ยังไม่ปฏิบัติตามเงื่อนไขข้อแรกของข้อตกลงชั่วคราว ซึ่งกำหนดให้มีการหยุดยิงในทุกแนวรบ รวมถึงในเลบานอน และยังกล่าวว่า ตราบใดที่ข้อตกลงยังเป็นเพียงตัวอักษรบนกระดาษ การส่งออกพลังงานจากตะวันออกกลางก็จะยังคงหยุดชะงักต่อไป

สถานการณ์เลบานอนยังตึงเครียด

แม้จะมีข้อตกลงหยุดยิง แต่สถานการณ์ในเลบานอนยังคงเปราะบางอย่างมาก โดยมีรายงานว่ากองทัพอิสราเอลและกลุ่มฮิซบอลเลาะห์ยังคงโจมตีกันอย่างต่อเนื่อง ทั้งนี้ คาดว่าการหารือจะใช้เวลาหลายวัน โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการหาความคืบหน้าในประเด็นโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน รวมถึงการรักษาข้อตกลงหยุดยิงในเลบานอน โดยหนึ่งในเงื่อนไขสำคัญของการเปิดการเจรจา 60 วัน คือการยุติการสู้รบในเลบานอน

กระทรวงการต่างประเทศอิหร่านยืนยันว่า ในการเจรจาที่สวิตเซอร์แลนด์ อิหร่านจะผลักดันให้ทุกฝ่ายปฏิบัติตามพันธกรณีที่ตกลงไว้ พร้อมย้ำว่าที่ผ่านมาอีกฝ่ายเคยไม่รักษาสัญญาหลายครั้ง ด้านนายเจดี แวนซ์ แสดงความเชื่อมั่นว่าข้อตกลงหยุดยิงจะยังคงมีผลบังคับใช้ และระบุว่ายังไม่พบหลักฐานว่าช่องแคบฮอร์มุซถูกปิดจริง

ผลกระทบต่อตลาดพลังงานโลก

สถานการณ์ดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่า แม้การเจรจาสันติภาพระหว่างสหรัฐฯ และอิหร่านกำลังเริ่มต้นขึ้น แต่ความขัดแย้งในเลบานอน รวมถึงข้อพิพาทเกี่ยวกับช่องแคบฮอร์มุซ ยังคงเป็นปัจจัยเสี่ยงสำคัญที่อาจส่งผลต่อความสำเร็จของการเจรจา และสร้างความผันผวนต่อตลาดพลังงานโลกในระยะต่อไป