ตัวเลขชวนตกใจ คนไทยไร้บัตรประชาชนทะลุ 2.6 ล้านคน
ข้อมูลจากกระทรวงมหาดไทย เปิดเผยว่า ปัจจุบันมีคนไทยที่ไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน จำนวนถึง 2,678,901 คน หรือคิดเป็นร้อยละ 4 ของประชากรทั้งประเทศ ซึ่งถือเป็นตัวเลขที่สูงมาก และส่งผลกระทบโดยตรงต่อการเข้าถึงสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชนกลุ่มนี้ ไม่ว่าจะเป็นสิทธิด้านการศึกษา การรักษาพยาบาล การประกอบอาชีพ หรือการเข้าถึงสวัสดิการของรัฐ
นายกฤษฎา บุญราช รองปลัดกระทรวงมหาดไทย กล่าวว่า สาเหตุหลักของการไม่มีบัตรประชาชนมาจากหลายปัจจัย อาทิ การเกิดนอกระบบ การไม่มีผู้แจ้งเกิด การสูญหายของเอกสาร หรือการตกหล่นจากระบบทะเบียนราษฎร โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลและชุมชนชายขอบ ซึ่งกลุ่มคนเหล่านี้มักถูกเรียกว่า “คนไร้สถานะ” หรือ “คนไร้รัฐ”
ผลกระทบต่อสิทธิขั้นพื้นฐานและคุณภาพชีวิต
การไม่มีบัตรประชาชนทำให้บุคคลเหล่านี้ไม่สามารถเข้าถึงสิทธิต่างๆ ที่รัฐพึงจัดให้ได้ เช่น การรักษาพยาบาลฟรีในโรงพยาบาลของรัฐ การส่งบุตรหลานเข้าเรียนในโรงเรียน การขอรับเงินอุดหนุนเด็กแรกเกิด หรือแม้แต่การเปิดบัญชีธนาคารและการทำธุรกรรมทางการเงิน ส่งผลให้พวกเขาต้องใช้ชีวิตอย่างยากลำบากและถูกกีดกันออกจากสังคม
นางสาวสมหญิง (นามสมมติ) หนึ่งในผู้ที่ได้รับผลกระทบ เล่าว่า “ดิฉันเกิดที่บ้านนอก ไม่มีใครไปแจ้งเกิดให้ พอโตมาก็ไม่มีบัตรประชาชน ทำให้ไม่สามารถเรียนหนังสือต่อได้ ไม่มีสิทธิรักษาพยาบาล เวลาป่วยก็ต้องซื้อยากินเอง ลูกก็เหมือนกัน เกิดมาไม่มีบัตร ไม่รู้จะส่งลูกเรียนยังไง”
รัฐบาลเร่งแก้ไขปัญหาเชิงระบบ
กระทรวงมหาดไทยได้ร่วมกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ สำนักงานทะเบียนราษฎร กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ และองค์กรภาคประชาสังคม จัดทำโครงการ “เกิดมาไม่ไร้ตัวตน” เพื่อเร่งรัดการออกบัตรประจำตัวประชาชนให้แก่ผู้ที่ตกหล่น โดยเฉพาะในพื้นที่เป้าหมาย 12 จังหวัด ที่มีสัดส่วนคนไร้บัตรสูงที่สุด ได้แก่ แม่ฮ่องสอน ตาก เชียงราย นราธิวาส ปัตตานี ยะลา และอื่นๆ
นอกจากนี้ ยังมีการปรับปรุงกฎหมายและระเบียบที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การขอมีบัตรประชาชนทำได้ง่ายขึ้น เช่น การรับรองคำร้องผ่านกำนัน ผู้ใหญ่บ้าน หรือการตรวจดีเอ็นเอเพื่อยืนยันความเป็นญาติ ซึ่งคาดว่าจะช่วยลดจำนวนคนไร้บัตรลงได้อย่างมีนัยสำคัญภายใน 2 ปี
แนวทางระยะยาวเพื่อป้องกันปัญหา
ในระยะยาว กระทรวงมหาดไทยมีแผนที่จะเชื่อมโยงฐานข้อมูลการเกิดจากโรงพยาบาลเข้ากับระบบทะเบียนราษฎรแบบอัตโนมัติ เพื่อลดความผิดพลาดในการแจ้งเกิด รวมถึงการจัดหน่วยบริการเคลื่อนที่ออกให้บริการในพื้นที่ห่างไกลอย่างสม่ำเสมอ และการรณรงค์สร้างความตระหนักรู้ให้ประชาชนเห็นความสำคัญของการมีบัตรประจำตัวประชาชน
ทั้งนี้ หากประชาชนท่านใดที่ยังไม่มีบัตรประจำตัวประชาชน หรือรู้จักบุคคลที่อยู่ในภาวะดังกล่าว สามารถติดต่อขอรับบริการได้ที่สำนักทะเบียนอำเภอหรือสำนักงานเขตทุกแห่ง หรือโทรสายด่วน 1548 เพื่อขอคำแนะนำและความช่วยเหลือ
